خانه / مقالات تحلیلی / دانش، پژوهش و آموزش عالی (مقالات تحلیلی) / دانشگاه کارآفرین؛ نیازی برای عبور از بحران اشتغال

دانشگاه کارآفرین؛ نیازی برای عبور از بحران اشتغال

منبع:

پایگاه تحلیلی دفتر پژوهش موسسه فرهنگی هنری خراسان (رصد) ، مرداد ۹۲

 

دانشگاه کارآفرین، علاوه بر آموزش مطالب نظری و تئوری، مهارت های شغلی رشته تحصیلی مورد نظر و مهارت های مدیریتی، بهره گیری از فرصت ها و نوآوری را به دانشجویان آموزش می دهد، واقعیت ها و الزامات بازار کار را به آنان می شناساند، از ایده های جدید و خلاق استقبال می کند و روحیه کارآفرینی را در بین دانشجویان توسعه می دهد.

مصطفی جهانگیر فیض آبادی/ هنوز نسل سوم دانشگاه ها در ایران به طور جدی مطرح نشده است، برای همین است که بسیاری از دانش آموختگان به دلیل نداشتن مهارت های کارآفرینی و فنی لازم در بازار کار توفیق چندانی نمی یابند. عدم ارتباط صنعت و دانشگاه باعث شده است هم اکنون حدود ۷۰۰ هزار فارغ التحصیل بیکار در کشور وجود داشته باشد.

مساله چیست؟

اگر از دانش آموختگان دانشگاه های کشور سوال شود، که پس از فارغ التحصیلی مهم ترین مساله آن ها چیست، بی تردید پاسخ بیشتر آن ها اشتغال خواهد بود. بیشتر آن ها نیز انتظار دارند، شغل را دولت برای آن ها فراهم کند. سوالی که در این جا مطرح می شود، این است که آیا ایجاد اشتغال برای فارغ التحصیلان دانشگاهی تنها وظیفه دولت است یا دانشگاه ها نیز می توانند در ایجاد شغل نقش موثری ایفا کنند؟ (۱)

تجربیات و روندهای گذشته نشان داده است که دولت به تنهایی قادر به حل مساله اشتغال فارغ التحصیلان نیست. مهم ترین راه حل مشکل اشتغال دانش آموختگان، توسعه کارآفرینی دانشگاهی و تربیت دانشجویانی است که دارای توانایی ها و مهارت های لازم برای راه اندازی کسب و کار در رشته تحصیلی خود باشند. (۱)

از دانشگاه های نسل اول تا نسل سوم

نقش اساسی دانشگاه ها در تربیت نیروی کار متخصص موجب شده است در کشورهای مختلف به ویژه کشورهای توسعه یافته، به تغییر و تحولات اساسی در دانشگاه ها بپردازند. (۱)

در ابتدا دانشگاه ها آموزش محور بودند که آن ها را دانشگاه های نسل اول می نامند. هدف این دانشگاه ها، آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص بود. پس از آن، انقلاب آکادمیک نخست در اواخر قرن ۱۹ در کشور آلمان روی داد که طی آن دانشگاه های پژوهش محور به عنوان نسل دوم دانشگاه ها معرفی شدند. این دانشگاه ها در پژوهش و تولید علم نقش داشتند. سپس، انقلاب آکادمیک دوم در نیمه دوم قرن بیستم پس از جنگ جهانی دوم اتفاق افتاد، که طی آن دانشگاه های کارآفرین به عنوان نسل سوم با هدف تربیت نیروهای انسانی کارآفرین و ارتباط با صنعت پا به عرصه ظهور گذاشتند. (۱) (۵)

نسل

تمرکز

هدف

اول

آموزش محور

آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص

دوم

پژوهش محور

پژوهش و تولید علم

سوم

کارآفرین

تربیت نیروهای انسانی کارآفرین و ارتباط با صنعت

جدول ۱ - سیر تحول دانشگاه ها

 

دانشگاه های نسل سوم چه نوع دانشگاه هایی هستند؟

یونسکو در چشم انداز آموزش عالی برای قرن ۲۱، دانشگاه های نوین یا نسل سوم را این گونه توصیف کرده است: «جایگاهی که در آن مهارت های کارآفرینی در آموزش عالی به منظور بهبود قابلیت های فارغ التحصیلان در جهت تبدیل شدن به کارآفرینان توسعه می یابند.» (۱)

دانشگاه های نسل سوم در جهان

در آمریکا، در دهه های ۶۰ و ۷۰ میلادی بیش از ۱۴۰ دانشگاه کارآفرین ایجاد شده است و در دهه ۹۰ به ۵۰۰ دانشگاه کارآفرین رسید. در آسیا نیز دانشگاه های کارآفرین در کشورهای هند، فیلیپین و مالزی ایجاد شد. (۲)

دانشگاه MIT، به عنوان یکی از مطرح ترین دانشگاه های نسل سوم در جهان، مرکزی برای آموزش و ارتقای کارآفرینی بین دانشجویان و اساتید با هدف تربیت مدیرانی است که موجب موفقیت شرکت های دانش بنیان شوند، تاسیس کرده است. مدیران MIT، بر این باورند که صرفا کافی نیست یک کالا، ایده و فناوری جدید اختراع شود، بلکه معیار موفقیت، تجاری سازی آن نوآوری می باشد. (۷) (۵)

شرق انگلستان، ناحیه صنعتی است، که در آن دانشگاه کمبریج به عنوان تسهیل گر در پیوند پژوهشگران، کارآفرینان و موسسات مالی برای ایجاد بستر صنایع جدید عمل کرده است. (۷)

دانشگاه های کشور ما در چه نسلی هستند؟

در کشور ما بیشتر دانشگاه ها در نسل اول و تعداد محدودی از آن ها در نسل دوم به سر می برند و هنوز نسل سوم دانشگاه ها در ایران به طور جدی مطرح نشده است. برای همین است که بسیاری از دانش آموختگان به دلیل نداشتن مهارت های کارآفرینی و فنی لازم در بازار کار توفیق چندانی نمی یابند و بیکار می مانند.(۱) در ایران، عدم ارتباط صنعت و دانشگاه، که هدف اصلی دانشگاه های نسل سوم است، باعث شده است که با وجود افراد متخصص و خلاق در کشور، هم اکنون حدود ۷۰۰ هزار فارغ التحصیل بیکار در کشور وجود داشته باشد. (۴)

البته از سال ۱۳۸۱ به بعد گام هایی در راستای حرکت به سمت دانشگاه های نسل سوم برداشته شده است. در فاصله سال های ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ ابتدا در ۱۳ دانشگاه، مرکز کارآفرینی ایجاد شد و امروزه تعداد بیشتری از دانشگاه های کشور دارای چنین مرکزی می باشند.(۷) اما تاسیس مراکز کارآفرینی یا دفتر ارتباط با صنعت در دانشگاه ها، اولین قدم است و تا رسیدن به دانشگاه های نسل سوم هنوز فاصله وجود دارد.

دانشگاه های کارآفرین چه ویژگی هایی دارند؟

ظهور دانشگاه های کارآفرین، دانشگاه های فاصله گرفته از جامعه و صنعت را به دانشگاه هایی تبدیل کرده است که در ارتباط با صنعت و جامعه هستند. دانشگاه کارآفرین، دانش تولید شده خود را برای استفاده و کاربرد به بخش های اقتصادی و صنعتی جامعه تزریق می کند. (۱) (۶)

دانشگاه نسل سوم، کارآفرینانه عمل می کند، مشاغل جدید خلق می کنند و مراکز رشد و پارک های فناوری را ایجاد می نماید. از افراد کارآفرین حمایت آموزشی، مالی و بازاریابی به عمل می آورد. در این دانشگاه ها، توسعه صنایع و فناوری های جدید بر پژوهش های دانشگاهی بنا شده است. (۳) (۵) (۶)

دانشگاه کارآفرین، علاوه بر آموزش مطالب نظری و تئوری، مهارت های شغلی رشته تحصیلی مورد نظر و مهارت های مدیریتی، بهره گیری از فرصت ها و نوآوری را به دانشجویان آموزش می دهد، واقعیت ها و الزامات بازار کار را به آنان می شناساند، از ایده های جدید و خلاق استقبال می کند و روحیه کارآفرینی را در بین دانشجویان توسعه می دهد. دانش آموختگان دانشگاه های نسل سوم، پس از فارغ التحصیلی منتظر کار نمی مانند یا به جستجوی کار نمی پردازند بلکه کارآفرین خواهند بود. (۱) (۳)

shekl1

شکل ۱- ویژگی های دانشگاه نسل سوم

راهکارهای توسعه دانشگاه های کارآفرین در کشور

در راستای توسعه دانشگاه های کارآفرین در کشور، بایستی برنامه های درسی دانشگاهی در راستای کاربردی نمودن مطالب در جهت اشتغال اصلاح و بازنگری شوند. با آمایش سرزمین و نیازسنجی آموزشی، رشته های مورد نیاز راه اندازی شود و رشته هایی که به آن ها نیازی نیست حذف شوند. (۱) (۶)

مراکز مشاوره شغلی در دانشگاه ها، در جهت افزایش آگاهی دانشجویان و مشاوره به آن ها در جهت انتخاب درست شغل راه اندازی شود. دانشجویان، اساتید و مدیران دانشگاه با مباحث کارآفرینی، نوآوری و تجاری سازی ایده ها آشنا شوند. (۳) (۶)

همکاری متقابل و سازنده بین صنعت و دانشگاه استحکام و استمرار بیشتری پیدا کند و از ایجاد شرکت های دانش بنیان در دانشگاه حمایت شود. (۱) (۳)

در وزارت علوم نیز، شورایی تحت عنوان «شورای تجاری سازی پژوهش های دانشگاهی» با عضویت کلیه وزرای اقتصادی دولت تشکیل شود که وظیفه سیاستگذاری های کلان در این حوزه را بر عهده داشته باشند. (۵)

پی نوشت:

۱- ابراهیم پور کومله، سمیرا. قبادی، سروش. خزایی، کامیان. (۱۳۹۱) دانشگاه نسل سوم؛ گامی به سوی کارآفرینی. مجموعه مقالات کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان. دانشگاه مازندران.
۲- ابراهیم زاده، نریمان. (۱۳۸۶). نقش دانشگاه کارآفرین در تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه. مجموعه مقالات سومین کنگره بین المللی و دهمین کنگره سراسری دولت، دانشگاه و صنعت.
۳- شفیع آبادی، عبداله. (۱۳۹۰). دانشگاه کارآفرین و توسعه صنعتی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، سال دوم، شماره ۵٫
۴- خداد شهری، نیره. (۱۳۹۰). کارآفرینی در کتابداری. گزارش لیزنا از هشتمین نشست علمی انجمن کتابداری و اطلاع رسانی استان قم.
۵- انتظاری، یعقوب. (۱۳۸۳). ظهور دانشگاه کارآفرین و توسعه تعامل علم و صنعت. نشریه علم و آینده، شماره ۸٫
۶- یحیی پور، امید. قاسم نژاد، مریم. (۱۳۹۱). بسترسازی فرهنگی در دانشگاه کارآفرین. ماهنامه کار و جامعه، شماره ۱۴۲٫
۷- باقری نژاد، جعفر. (۱۳۸۹). دانشگاه کارآفرین زمینه ساز اشتغال زایی، توسعه تکنولوژی و رفاه. فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره

جوابی بنویسید